Wat is fascisme? – Discussie boekenclub

De NSB-prinsenvlag wapperde over de Maliebaan, anarchisten en socialisten hielden een antifascistische demonstratie op Neude en Forum raakt steeds verder van het padje af. Is het fascisme terug?, vroegen enkelen van ons zich af. In een poging de haast ongrijpbare geest van het fascisme te vatten, lazen we ‘Fascisme’ van Daniël Knegt. In de boekbespreking, waarbij we de ideologie probeerden te definiëren en verklaren, kwamen verschillende perspectieven op fascisme aan bod.

Zo probeerden we de kern van het fascisme te vatten. Is de mythe van nationale wedergeboorte de kern van het fascisme en zijn veel andere kenmerken hier slechts (tijdsgebonden) afgeleiden van? Zuiverheid leek ons ook een mogelijke kern van het fascisme, maar dit perspectief loopt er wel tegenaan dat het Italiaanse fascisme hier geen nadruk op lijkt te leggen. Extreem doorgevoerd groepsdenken was ook een mogelijke interpretatie die langskwam en zou een vierde toevoeging kunnen zijn op de ideologische driehoek van gelijkheidsdenken, vrijheidsdenken en conservatisme.

Ook kwam een historisch-materialistische visie op fascisme langs. Daarin zou fascisme – in tijden van parlementaire crisis – een ideologisch redmiddel voor de sociaaleconomische positie van de bezittende (midden)klasse zijn. Wanneer afnemend vertrouwen in de parlementaire democratie zou leiden tot toenemende steun voor het autocratische alternatief van het communisme, dat onteigening van privébezit met zich meebrengt, zou de bezittende klasse het antidemocratische fascisme als alternatief kunnen zien. Hierbij zou antidemocratisch sentiment vergezeld kunnen worden met een veiligstelling van de sociaaleconomische verhoudingen.

In onze overdenkingen over fascisme heden ten dage kwamen we niet tot overeenstemming. Wel vroegen we ons af of we fascisme misschien niet als dichotomie, maar als continuüm moeten zien: de vraag is misschien niet zozeer er wel of geen sprake van fascisme is, maar in hoeverre er sprake van is. Ondanks dat er veel overdenkingen van verschillende perspectieven en interpretaties langskwamen, bleven eenduidige antwoorden uit.

Categorieën: Uncategorized

Jonge Socialisten in de PvdA